PG De Wijngaard

Borculo, Geesteren, Gelselaar, Haarlo

1

Beschrijving

Even buiten de kern van Haarlo staat het monumentale kerkgebouw van de Hervormde Gemeente, in de volksmond “De Kluntjepot” genoemd. De naam is ontleend aan de achtkantige klontjesbus, zoals die vroeger in veel gezinnen werd gebruikt.

Geschiedenis van de  Hervormde Kerk.

De geschiedenis gaat terug naar het jaar 1855. In dat jaar kwamen acht mannen bijeen die een verslag bespraken van een vergadering van meerderjarige manslidmaten en weduwen uit de buurtschappen Haarlo en Waterhoek Ze verlangden dat de bestaande kapel te Haarlo tot kerk werd verheven, een vaste dominee werd benoemd en een pastorie werd gebouwd. Geen wonder die behoefte aan een eigen kerk. Haarlo behoorde kerkelijk al sinds 1383 onder Eibergen. Na de Reformatie in 1560 bleef dat zo. De dominee  kwam twee keer per jaar naar Haarlo, te weten “op den derden zondag na Sint Joapik en tijdens de Haarlose kermis.”
Bij het  uit elkaar gaan kreeg Haarlo geen bruidsschat mee. Het leeuwendeel van het benodigde kapitaal brachten de mensen uit Haarlo bijeen via een voltekende lening. De inwijding van de  kerk vond uiteindelijk plaats op 14 maart 1858.

De kerk

2Het is een Waterstaatkerk,Het kerkje is gebouwd op een terp en ligt verscholen tussen het groen van de haar omringde statige eiken. Op een steenworp ligt het kerkhof, dat in 1831 is aangelegd op het “Pausveld”. De bouwstijl vertoont neogotische en neoclassicistische kenmerken. Dit is te zien aan de ramen en de achthoekige vorm van de plattegrond en de aangebrachte hoekpilasters.
In de klinkersierbestrating zijn symbolen aangebracht. Het kruis als teken van geloof, een anker symboliseert de hoop, terwijl een hart staat voor de liefde. Deze drie symbolen worden door Paulus in zijn eerste brief aan de Korintiërs genoemd als de dragers van de gemeente. Het unieke van De Kluntjespot is de ronde opstelling van de banken en een vanaf de preekstoel oplopende houten vloer. In het geheel van de achtkant is ook de consistoriekamer verwerkt, twee halletjes en de trap naar de galerij.


De banken hebben een toegangspoortje, enkele zijn open, hetgeen de status aanduidt. Bovendien is er verschil in zitruimte en hebben enkele rijen een gesloten rugleuning, in tegenstelling tot de meeste waar de rugleuning gedeeltelijk open is. Vroeger waren de zitplaatsen te koop. Hieraan herinneren nog de A, B en C en de cijfers op de bankenrijen. Het kerkje heeft een klein zinken torentje, met kruis en haan. In het torentje hangt een luidbel, die zondags en bij sterfgevallen wordt geluid. Op het grasveldje voor de kerk, ingeklemd door een halfcirkelvormige oprijlaan van twee kanten, staat het Haarlose boertje als symbool van de oorspronkelijk bevolking, ververaardig en geschonken aan de Haarlose gemeenschap door de beeldhouwer Renes.

Restauraties en verbouwingen

Er is een kabinetorgel dateren uit 1765, gebouwd door H.H. Hess uit Gouda. In het jaar 1876 is dit orgel in de kerk op de galerij geplaatst door de orgelbouwer Knipscheer uit Amsterdam. In 1972 vond er een restauratie plaats door de Firma Verschueren uit Heythuizen. Tot 1978 heeft dit instrument van bovenaf de gemeentezang begeleid. Door vrijwilligers uit de gemeente is het kabinetorgel toen naar beneden gehaald, waarna de firma Flentrop uit Zaandam het instrument op de huidige plaats in het liturgisch centrum opnieuw heeft geïnstalleerd. Op de galerij is in 1986 het orgel uit het Evangelisatie gebouw geplaatst. Doordat de twee kerken in Haarlo samengingen, kwam dit orgel voor de kerk beschikbaar.
Bij Koninklijk besluit van 7 juli 1994 heeft de minister van W.V.C. het kabinetorgel als monument aangewezen.
De Kluntjespot heeft de erkenning van Rijksmonument gekregen bij Koninklijk besluit van 7 mei 2000.
De kerk is eigendom van de Stichting Oude Gelderse Kerken, en word door de plaatselijke commissie beheerd. 
 

© Copyright 2019, PKN De Wijngaard. All Rights Reserved.